loading_img
Turkse defensie-industrie bloeit dankzij het succes van de gewapende drone
04/06/2022

Turkse defensie-industrie bloeit dankzij het succes van de gewapende drone

  • Door 3000hits
  • |
  • 101 Keer bekeken

Giechelende Turkse schoolmeisjes, gehuld in zwarte hijabs en jassen, verdringen zich rond Selcuk Bayraktar. De schoonzoon van president Erdogan is uitgegroeid tot een nationale held dankzij de ontwikkeling van geavanceerde drones van Turkse makelij. De meisjes willen met hem op de foto. Bayraktar, een vlotte veertiger in een rood bomberjack, poseert stoer met zijn armen over elkaar en moedigt de meisjes aan hetzelfde te doen. Hun ogen glunderen boven hun mondkapjes.

Selcuk en Haluk Bayraktar, de broers achter het Turkse defensiebedrijf Baykar, zijn grote sterren op Teknofest, een luchtvaart- en technologiefestival dat in september plaatsvond op de oude luchthaven Istanbul Atatürk. De ene na de andere schoolklas wil met hen op de foto. Het ritueel wordt alleen onderbroken voor de vliegshow van de nieuwe Bayraktar-drone: de Akinci. Een geluidssysteem voorziet de show van een soundtrack van Turkse hiphop.

Teknofest is het geesteskind van de broers Bayraktar. Met het evenement, dat in 2018 voor het eerst werd gehouden, willen ze de jeugd interesseren voor technologie, in de hoop talent te kweken. De nadruk ligt op defensie. De nieuwe Akinci-drone staat pontificaal naast een groot podium, waar een band in militair tenue covers van Adele en Turkse popartiesten speelt.

De Bayraktar TB2-drone is het pronkstuk van de groeiende Turkse defensie-industrie, zeker sinds zijn recente, succesvolle inzet in Syrië, Libië en Azerbeidzjan. Dit heeft de interesse gewekt van landen die voorheen geen zakendeden met Turkse defensiebedrijven – ook NAVO-leden. Zo sloot Polen een deal van 235 miljoen euro voor de aanschaf van 24 TB2-drones. De Baltische staten hebben interesse. En Oekraïne kocht er al twaalf, tot groot ongenoegen van president Poetin.

Militaristisch buitenlandbeleid

De Bayraktar TB2 is de succesvolste drone ter wereld (qua aantal operators), zegt de Nederlandse defensie-expert Stijn Mitzer. „Turkse drones, met name die van Baykar, combineren een lage prijs met betrouwbaarheid en effectiviteit. De prijs van een TB2 ligt rond de 5 miljoen dollar, terwijl de Chinese Wing Loong II zo’n 15 miljoen dollar kost. En de kwaliteit daarvan laat vaak te wensen over.”

Lees ook De drone wordt vanaf nu ingezet in elk militair conflict

Turkse defensie-industrie bloeit dankzij het succes van de gewapende drone

De TB2 heeft het militaristische Turkse buitenlandbeleid mogelijk gemaakt. De drone heeft een bereik van 32 kilometer en is bewapend met vier lasergeleide raketten van Turkse makelij. „We hebben alle belangrijke systemen zelf ontwikkeld”, zegt Bayraktar, lopend langs de eetkramen van Teknofest. „Het grondbedieningsstation, de communicatiesystemen, de interne, elektronische apparatuur.” Alleen de motor wordt in Oekraïne geproduceerd.

Volgens de Turkse denktank EDAM zien beleidsmakers drones niet alleen als middel tot militaire modernisering, maar ook als „kans om de weg te bereiden voor de volgende geopolitieke doorbraak” van Turkije. De broers Bayraktar – hun naam betekent ‘vaandeldrager’ delen president Erdogans ambitie om de Turkse defensie-industrie zelfvoorzienend te maken. De Turkse droneproductie nam een vlucht nadat Turkije uit politieke overwegingen was gestopt met het kopen van Israëlische drones, en de Amerikanen vervolgens weigerden om Turkije een alternatief te bieden.

Selcuk Bayraktar studeerde aan het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology, waar hij zich specialiseerde in onbemande vliegtuigen. Terug in Turkije transformeerde hij het bedrijf van zijn vader, dat motoronderdelen maakte voor de auto-industrie, in de hofleverancier van Turkse drones. „Twintig jaar geleden waren wij een start-up met zeven mensen, nu hebben we 1.500 ingenieurs en technici in dienst”, zegt Bayraktar.

‘Voorzichtiger dan Amerikanen’

Het succes van deTB2 is niet alleen te danken aan de lage prijs, maar ook aan de Turkse bereidheid om de drone te exporteren. Andere landen zijn een stuk terughoudender, stelt de Amerikaanse politicoloog en drone-expert Peter W. Singer, verbonden aan de onderzoeksgroep New America.

„Bij wapenverkoop is er vaak een politieke kant die de afzetmarkt bepaalt”, stelt Singer. „Wie zijn jouw bondgenoten? Aan wie mag je wettelijk drones verkopen? Er zijn bijvoorbeeld meer landen die Reapers kunnen betalen dan landen die ze volgens de Amerikaanse wet mogen kopen.”

Turkije heeft minder scrupules. Als opkomend wapenexporteur wil het juist zijn afzetmarkt vergroten. Erdogan probeert tijdens zijn buitenlandse reizen dan ook Turkse drones actief aan de man te brengen.

De nieuwste afzetmarkt is Afrika. Erdogan sloot in augustus een militair samenwerkingsakkoord met de Ethiopische premier Abiy Ahmed, die verwikkeld is in een burgeroorlog met rebellen uit de regio Tigray. Angola was het meest recente Afrikaanse land dat interesse toonde in Turkse drones, tijdens Erdogans bezoek in oktober. „Overal waar ik kom in Afrika vragen mensen me naar de drones”, zei Erdogan op zijn rondreis, die hem ook naar Nigeria en Togo bracht.

Lees ook dit artikel: Drones zorgen voor kentering in Ethiopische burgeroorlog: rebellen op de terugtocht

Bij het gebruik van de drones vallen burgerdoden. DeAmerikaanse gezant voor de Hoorn van Afrika uitte bij een bezoek aan Ankara zijn zorgen over de export van Turkse drones naar Ethiopië en de burgerslachtoffers die ze daar maken. Vorige week nog kwamen er zeventien mensen om het leven, onder wie vrouwen en kinderen, bij een droneaanval op een korenmolen in Tigray. Of het om Turkse toestellen ging, is niet duidelijk. Ankara wijst kritiek dat het een destabiliserende rol speelt in Ethiopië van de hand.

Twee buitenlandse bedrijven die onderdelen maakten die in de drones worden toegepast, hebben hun export naar Turkije onlangs gestaakt. Ze zeggen dat hun producten alleen zijn bedoeld voor civiel gebruik.

Volgens Bayraktar zijn de Turkse teams die de TB2-drones besturen veel voorzichtiger in hun werkwijze, in hun rules of engagement, dan de Amerikanen. „Voor een Amerikaanse drone is iedereen die in het vizier komt een terrorist”, zegt Bayraktar op Teknofest. „Maar Turken gaan heel omzichtig te werk met drones. Het voordeel van die dingen is juist dat je doelen langdurig en gedetailleerd kan observeren voordat je aanvalt, zodat je er zeker van kunt zijn dat ze terroristen zijn.”

Een versie vandit artikelverscheen ook inNRC Handelsbladvan 19 januari 2022Een versie vandit artikelverscheen ook inNRC in de ochtendvan 19 januari 2022
deel