loading_img
Taghi’s neef en de ontsnappingsplannen - NRC
05/04/2022

Taghi’s neef en de ontsnappingsplannen - NRC

  • Door 3000hits
  • |
  • 177 Keer bekeken

Woest schreeuwend ziet Ridouan Taghi hoe zijn neef Youssef aan de andere kant van een door glas gescheiden spreekkamertje wordt aangehouden. Taghi is al een half jaar bezig met het ontsnappingsplan dat in zijn woorden „perfect” moet zijn: „Anders ga ik dood of het daglicht nooit meer zien.”

Youssef is niet alleen een neef van Taghi, hij is sinds eind 2020 ook lid van het advocatenteam dat Ridouan Taghi verdedigt in de strafzaak Marengo. In die rol bezoekt Youssef hem met grote regelmaat in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught (EBI), waar hij sinds eind 2019 opgesloten zit.

Youssef is een cruciale schakel in het ontsnappingsplan. De neven hebben die ochtend een half uur met elkaar gesproken. Over nieuws van een dag eerder, onder meer over datJaouad F. is aangehouden in Marokko. Jaouad is de zoon van de oudste zus van Ridouan. De aanhouding is voor Ridouan een tegenvaller. Nu moeten andere familieleden naar Marokko om het werk van Jaouad over te nemen. Want, zo zegt hij tegen Youssef: „Het leven gaat door.”

Nu Youssef wordt aangehouden in dat spreekkamertje, valt de man weg die het contact verzorgde tussen Ridouan Taghi en de mannen die hem moesten bevrijden. Het is acht minuten over tien op vrijdagochtend 8 oktober 2021 – de lifeline van Ridouan Taghi naar de buitenwereld belandt nu zelf achter slot en grendel.

Een moeilijke situatie

„Ik heb iets verkeerd gedaan. Echt, ik schaam mij diep. Het moet echter wel in context worden geplaatst.” Op 21 oktober – bijna twee weken na zijn arrestatie – trekt Youssef het boetekleed aan tijdens een raadkamerzitting van de Amsterdamse rechtbank. „Ik weet dat ik mijn geloofwaardigheid kwijt ben, en ik hoop dat in de loop der tijd beetje bij beetje terug te kunnen winnen”, zegt hij tegen de rechters diemoeten beslissen over het verzoek van het Openbaar Ministerie om de gevangenhouding van Youssef te verlengen.

„Ik heb informatie doorgegeven”, zegt hij op de vraag wát hij dan verkeerd heeft gedaan. „Van wie naar wie”, wil de rechtbankvoorzitter weten. „Ik heb van de ene persoon naar de andere persoon gecommuniceerd, niet meer en niet minder.” Youssef zegt ook dat hij niet weet wie die mensen zijn. „Ik ken niemand en heb niemand gezien.” Hij stelt dat hij niemand in gevaar heeft gebracht.

De voorzitter wil weten of Youssef op enig moment „de gedachte heeft gehad om mee te werken aan iets crimineels”. Youssef zegt dat hij erover na heeft gedacht hoe hij hier uit kon komen. „Ik zat in zo’n moeilijke situatie.” Is hij onder druk gezet? „Laat ik het zo zeggen”, zegt Youssef. „Ik heb dit niet uit vrije wil gedaan. Ik ben hiervoor niet zes jaar naar de universiteit gegaan. Ik ben geen advocaat geworden om als boodschappenjongen te fungeren. Het dilemma is enorm.”

De rechtbankvoorzitter merkt op dat het niet gaat om intenties van de verdachte, maar om wat er is gebeurd. Youssef antwoordt dat hij met „de best mogelijke intenties” is begonnen. „Je wordt gevraagd voor iets en dan komt de vraag op of dat verstandig is. Dan wordt je gevraagd om op te treden in het grootste proces van Nederland. Dat is als advocaat de crème de la crème. Je krijgt alles te zien en de beschikking over alle e-mailcorrespondentie tussen rechtbank en raadslieden in de Marengo. En dan zit je dus in een zaak waaraan je achteraf nooit had moeten beginnen.”

Uitzonderlijke omstandigheden

Youssef, een 38-jarige geboren Utrechter, werkt al bijna tien jaar als advocaat, en is eind 2020 toegevoegd aan het verdedigingsteam dat Ridouan Taghi onder leiding van Inez Weski bijstaat in de strafzaak Marengo. Zijn vergoeding loopt via de raad voor de rechtsbijstand, waar hij zich heeft gemeld als advocaat van Taghi. In de loop van het voorjaar is de verdenking ontstaan dat Youssef niet alleen advocatenwerk doet. Het OM vermoedt dat hij namens Ridouan Taghi als boodschappenjongen communiceert met mensen buiten de gevangenis.

Taghi’s neef en de ontsnappingsplannen - NRC

Na de moordaanslag op Peter R. de Vries op 6 juli 2021 raakt het onderzoek in een stroomversnelling, en vraagt het OM toestemming om de twee neven in de EBI af te luisteren. Een juridisch zeer gevoelige kwestie, omdat advocaten onbespied moeten kunnen overleggen met hun cliënt, ook als ze familie van elkaar zijn. Maar vanwege de ernst van de verdenking geeft een onderzoeksrechter van de Amsterdamse rechtbank op 29 juli toestemming voor het afluisteren, ondanks de „zeer uitzonderlijke omstandigheden”.

Op deze opnames is „veelvuldig fluisteren, schrijven en krassen” te horen, en dat leidt bij de onderzoeksrechter tot het oordeel dat de twee „communicatie voor anderen verborgen” willen houden. Vanwege aanwijzingen dat Youssef „informatie van derden doorgeeft aan Ridouan Taghi” en vice versa, staat de onderzoeksrechter toe dat de politie doorgaat met het afluisteren van gesprekken tussen Youssef en Ridouan. Ook mogen camera’s worden geplaatst in de spreekkamer van de EBI waar de neven elkaar ontmoeten. Die beelden moeten inzicht geven in hun onderlinge, schriftelijke communicatie. In totaal zijn zo negen gesprekken met succes afgeluisterd.

Mega Mindy

Uit de ontmoetingen die de recherche heeft vastgelegd, leidt het OM af dat Youssef met zijn iPad gefotografeerde berichten van zijn neef Ridouan heeft verstuurd aan derden. Dat geschiedde mogelijk via „Signal”, een veelgebruikte en legale app waarmee versleuteld kan worden gecommuniceerd.

Het OM schetst eind september op basis van de afgeluisterde gesprekken aan de onderzoeksrechter drie potentiële scenario’s voor een ontsnappingspoging. De eerste betreft een ontsnappingspoging uit de extra beveiligde rechtbank waar het proces tegen Ridouan Taghi en zijn medeverdachten plaatsvindt, de Bunker in Osdorp. Dit plan, met de naam Bios, behelst volgens de politie mogelijk een aanslag op de Bunker en een daaraan gekoppelde ontsnappingspoging. Daarbij moesten echte „pro’s”, worden ingezet. „Het moet op navy seals-manier”, schrijft Ridouan aan Youssef. Ook zoudendrones moeten worden ingezet.

Een tweede scenario betreft volgens het OM een bevrijding van Taghi uit zijn cel in Vught. „Zendmasten en elektra” zouden worden platgelegd, „wegen worden geblokkeerd” of bewerkt met „1.500 liter olie”. Taghi zou via een televisiescherm zijn cel aanwijzen.

Het derde scenario draait om vier leidinggevenden van de EBI. Ene „Jim”moet hun namen uitzoeken en waar de vier wonen, laat Ridouan Taghi aan Youssef weten. „Dat is plan C.Als ik dat zeg moet plan C, oke!.”De politie vermoedt dat dit scenario ontvoering of gijzeling van deze medewerkers zou behelzen. Taghi’s codenaam voor dit plan: Mega Mindy.

De iPad

Op de beelden gemaakt op de ochtend van Youssefs arrestatie is te zien dat hij gaat staan als zijn neef om 9.37 uur het spreekkamertje binnenkomt. Youssef heeft zijn Ipad tijdens het wachten op zijn neef aangezet en wat aantekeningen gemaakt in een zwart notitieboekje.

Youssef legt bij wijze van begroeting zijn rechterhand op het scheidingsglas. Ridouan Taghi groet op dezelfde wijze terug. Voordat hij gaat zitten legt hij een stapel papieren en een pen voor zich op tafel. Bovenop ligt een uitgeprinte email van de officier van justitie. Als hijzit haalt hij een notitieblok uit een witte envelop.

De twee neven praten, druk gebarend. Na een paar minuten pakt Ridouan zijn pen. „Hij zat in hotel onder zijn eigen naam in Marrakech, snap je”, schrijft hij. Ridouan doelt volgens de politie vermoedelijk op neef Jaouad F.,bijnaam ‘Bolle’. Hij is op dinsdag 5 oktober in het Marokkaanse Tetouan.Nadat Youssef opschrijft met wie Jaouad was, vraagt Ridouan: „Waar is Bolle zijn auto, Jeep Landcruiser.”

Youssef schrijft dan dat alle auto’s veilig zijn. „Ze (de politie, red.) hebben alleen zijn telefoons die hij bij zich had.” Ridouan steekt zijn duim omhoog alsYoussef dat bericht tegen het raam houdt.

Een heet verhoor

De zakelijke relatie tussen advocaat Youssef en cliënt Ridouan is een gevoelige. Zeker nu Youssef wordt beschuldigd van strafbare feiten die te maken hebben met zijn klant. Geldt nu nog het verschoningsrecht, het recht om te zwijgen, dat een advocaat normaal gesproken heeft bij het contact met zijn cliënt?

Op de zitting bij de Amsterdamse rechtbank van 21 oktober vraagt een van de rechters of Youssef „zich vrij voelt om te verklaren” over het contact met zijn neef Ridouan en of „dreiging een factor is” om niet te verklaren. Youssef zegt dan dat hij niet „uit vrije wil” heeft meegewerkt. U kunt niet gewoon zeggen wat u heeft gedaan? vraagt een van de rechters. „We kennen allemaal het spel”, zegt Youssef. „Ik heb het zwaar onderschat. Je gunt het je ergste vijand niet. Ik sta daar toch op die beelden. Ik zie mezelf toch, ik zie toch dat ik dingen schrijf.”

En toch weigert Youssef vragen te beantwoorden over specifieke communicatie tussen hem en zijn neef zolang Ridouan Taghi hem geen toestemming geeft.

Ook de suggestie van een van de rechters om Youssef te laten verklaren in bijzijn van de deken van de Orde van Advocaten, de persoon die toeziet op tuchtregels voor de advocatuur, loopt op niets uit. De deken, zo blijkt uit een politieverbaal, weigert namelijk mee te werken zodra hij daartoe een verzoek krijgt.„Ik hoef het handje niet vast te houden van de verdachte die al een advocaat heeft en nota bene zelf advocaat is.”

Terug bij af

Op 19 november 2021 wordt Youssef opnieuw verhoord door twee anonieme rechercheurs in het bijzijn van zijn advocaten Yassine Bouchikhi en Haroon Raza.Youssef zegt dat hij „staat te popelen om te verklaren”. Maar nu de deken het verzoek heeft afgewezen, blijft Youssef bij het standpunt dat hij pas kan verklaren nadat zijn neef en cliënt Ridouan Taghi „heeft gezegd dat hij zijn verschoningsrecht mag doorbreken”.

De patstelling is nog altijd niet doorbroken,tot ergernis van een van de rechercheurs.Hij stelt dat „het verschoningsrecht van Youssef volgens het OM” niet opgaat voor de dingen die hij zelf in gesprek metRidouan Taghi heeft gezegd. Als dezelfde rechercheur vervolgens weigert om een opmerking hierover van advocaat Bouchikhi te noteren, slaat de vlam in de pan. „Gaan we op deze wijze met elkaar om”, zegt advocaat Raza.

Na een korte pauze en de belofte om het „niet persoonlijk te maken”, gaat het verhoor toch verder. Maar als een van de rechercheursbegint over een bericht van Youssef aan Ridouan over het ontsnappingsplan Bios, verzuurt de sfeer opnieuw. Volgens de rechercheurs blijkt uit een bericht van Youssef dat hij zijn neef van advies heeft voorzien over Bios. Youssef stelt dat de rechercheurs het bericht verkeerd lezen. Volgens de advocaten van Youssef wordt er zelfs expres selectief uit berichten geciteerd, en proberen ze Youssef woorden in de mond te leggen. Op hun beurt ontkennen de rechercheurs dat: „U stelt dat u staat te popelen om mee te werken. Maar als wij u een gerichte vraag stellen, trekt u de keutel in en verschuilt u zich achter een recht.”

Daarna zegt de rechercheur tegen Youssef: „Dit is niet in uw belang. Dit is in het belang van de criminele organisatie.” Advocaten Bouchikhi en Raza ontploffen. Worden zij hier nu neergezet als lid van een criminele organisatie?„Wat zijn dat voor opmerkingen?”, zegt advocaat Raza. „In het belang van de organisatie, serieus.” Het verhoor is afgelopen. Raza: „Jongens, ik geef u een boks want ik ken u nog. Maar dit, dit gaat te ver.”

Illustratie Gijs Kast

Een versie vandit artikelverscheen ook inNRC Handelsbladvan 15 januari 2022Een versie vandit artikelverscheen ook inNRC in de ochtendvan 15 januari 2022