loading_img
Noordse nervositeit door Russen en spionnen
05/07/2022

Noordse nervositeit door Russen en spionnen

  • Door 3000hits
  • |
  • 134 Keer bekeken

Vooruitblikkend en verdiepend: dit is de wekelijkse dosis Europamania — alles wat je moet weten over ontwikkelingen in Europa. In deze editie: Zweedse spanning over de Russen, Deense stress over spionnen. Plus: Franse ergernissen.Noordse nervositeit door Russen en spionnen                    Noordse nervositeit door Russen en spionnen

1. Noordse nervositeit door Russen en spionnen

De gestegen spanning rond Oekraïne en het verbale wapengekletter van Rusland heeft het Zweedse leger ertoe gebracht troepen te 'herpositioneren', zoals de legertop in Stockholm het noemt. Door toegenomen Russische activiteiten in de Baltische Zee, met landingsvaartuigen nota bene, patrouilleren er nu meer Zweedse militairen op het eiland Gotland.

De Zweedse minister van defensie Peter Hultqvist zei tegen de publieke omroep SVT een aanval op Zweden niet 'uit te sluiten'. Ook de Finse strijdkrachten zijn alert, melden media in dat land.

Zaterdag leidde het nieuws dat er vrijdag een drone boven de kerncentrale in het Zweedse Forsmark vloog tot alarm. Ook bij andere centrales zouden drones zijn gesignaleerd.

Volgens Zweedse media liggen de Russische vaartuigen inmiddels op koers om de Oostzee te verlaten. Maar het Nederlandse marineschip Rotterdam houdt zich nu vanwege de Russische schepen op bij het Deense eiland Bornholm, op verzoek van de Navo.

In Denemarken staat buitenlandse dreiging eveneens hoog op de nieuwsagenda. Niet alleen vanwege een schandaal dat tot de detentie leidde van het hoofd van de buitenlandse inlichtingendienst (FE), Lars Findsen. Deze kwestie is mogelijk gerelateerd aan het nieuws dat de FE in 2020 de collega's van de Amerikaanse NSA aan informatie hielp.

Niet alleen over Denen trouwens: de FE zou de NSA in staat hebben gesteld buitenlandse politici zoals toenmalig bondskanselier Angela Merkel af te luisteren. Ook voormalig defensieminister Frederiksen zit inmiddels vast.

Maar er zijn meer mogendheden die hun oog op Denemarken lieten vallen, zo waarschuwde de binnenlandse veiligheidsdienst (PET) donderdag in een rapport. De dienst noemt Rusland, China en Iran. De buitenlandse mogendheden houden ook een risico in voor Groenland en de Faeröer-eilanden, aldus de PET.

2. Geen licht aan het einde van de tunnel in Turów

De ruzie tussen Tsjechië en Polen over een bruinkoolmijn in Turów duurt al lang. Maar dinsdag is er weer eens bilateraal overleg over de kwestie, en de nieuwe Tsjechische milieuminister Anna Hubáčková ziet wel wat in een conceptakkoord dat Polen en Tsjechië afgelopen najaar op papier zetten, maar nooit ondertekenden.

Noordse nervositeit door Russen en spionnen

Eerst een geheugenopfrisser. Tsjechië ging vorig jaar over tot de tamelijk ongebruikelijke stap om zijn buurland voor het Hof van Justitie van de EU te dagen. Reden: Polen had de vergunning voor de bruinkoolmijn in Turów verlengd, maar de nabijgelegen Tsjechische grensregio heeft last van vervuiling en weglekkend grondwater door die mijn. De Tsjechen willen dat de Polen maatregelen namen, maar kregen nul op het rekest.

Het Europees Hof gaf de Tsjechen gelijk, en gelastte Warschau de activiteiten in de mijn stil te leggen. Dat gebeurde niet, waarna het hof Polen een dwangsom van €500.000 per dag oplegde. Inmiddels moet Warschau zo'n €50 mln betalen. Maar Brussel ontving nog geen cent. Binnenkort gaat de Commissie het niet afgedragen bedrag inhouden op Europese subsidies die Polen krijgt.

Polen zou het op zich prettig vinden als het geschil uit de wereld is. Maar er dreigt een nieuwe kink in de kabel. Want volgens media wil Warschau het al genoemde conceptakkoord openbreken. De Poolse regering vindt nu €25 mln aan schadevergoeding genoeg, in plaats van de eerder beloofde €45 mln. Warschau houdt ook nog de mogelijkheid open om een arbitrageprocedure aan te spannen tegen Tsjechië.

Daar komt bij dat Tsjechische milieuorganisaties en omwonenden het akkoord met Polen van tafel hebben geveegd. De mijn in Turów komt hier makkelijk mee weg, en er blijft grondwater weglekken, stellen ze. En Polen krijgt volgens hen 'een blanco cheque': Tsjechië belooft blijkens het concept-akkoord in ruil voor compensatiegeld nooit meer bij het EU-Hof een rechtszaak tegen Polen aan te spannen.

Met andere woorden: dit conflict duurt nog wel even. Hoe Polen in de wedstrijd zit, bleek onlangs al. Premier Morawiecki riep de net aangetreden Poolse ambassadeur in Praag terug, toen die in een interview had gezegd dat het conflict uit de hand was gelopen door een gebrek aan empathie en bereidheid tot dialoog aan Poolse kant.

3. Leuren en sleuren in Frankrijk

Wie wil meedoen aan de presidentsverkiezingen in Frankrijk, moet daarvoor de steun genieten van ten minste vijfhonderd gekozen volksvertegenwoordigers. Een eitje, zou je denken. Maar dat valt tegen, met name voor de extreemrechtse kandidaten Marine Le Pen (Rassemblement National) en Éric Zemmour, alsmede de radicaal-linkse kandidaat Jean-Luc Mélenchon (La France Insoumise).

De laatste moest al in 2017 krabbelen om genoeg handtekeningen binnen te halen. Pas relatief laat lukte dat. De schuld van de Franse communistische partij (PCF), vindt Mélenchon. Die bleef tot op het laatste moment treuzelen.

Er speelt nu meer, klaagt Mélenchon. Sommige politici willen hun steun alleen betuigen als de kandidaten zich committeren aan samenwerking op links. 'Dat is een politieke eis', vindt de politicus, en dat is niet de bedoeling van die steunbetuiging. (Overigens lijkt de versnippering op links niet te stuiten: zondag meldde ook Christiane Taubira, voormalig minister van justitie, zich als kandidaat).

Mélenchon vindt nu, net als Le Pen (klik hier voor het jongste relletje rond de politica), dat de steunbetuigingen anoniem moeten blijven, dat zou al schelen. Er blijven nu eenmaal politici die zich uit angst voor eventuele electorale schade niet openlijk willen afficheren met radicaal-links of extreemrechts.

Zemmour, die maandagmiddag te horen krijgt wat voor straf hij krijgt in een haatspraakzaak, noemde het eerder een 'democratisch schandaal' dat hij zo moeizaam aan zijn vijfhonderd vereiste krabbels kan komen.

Europamania in je mailbox?

Wil je deze Europa-nieuwsbrief elke week per mail ontvangen? Schrijf je dan hier in. En hier zijn eerdere afleveringen.

Waar moeten we deze week op letten?

• De Europese Rekenkamer komt maandag met een analyse van de effectiviteit van het Europees beleid voor energie-efficiëntie richting bedrijven.

• De ministers van financiën van de eurozone spreken elkaar maandag, op dinsdag zijn alle EU-ministers die over geld gaan bijeen. Ze hebben het over groeiprognoses en over de minimumtaks voor winstbelasting op mondiaal niveau.

• Het Europees Parlement kiest dinsdageen nieuwe voorzitter. Lees ook het verhaal van FD-correspondent Ria Cats.

• Dinsdag biedt de Brusselse denktank EPC een webinar over het buitenlandse beleid van de nieuwe verkeerslichtcoalitie in Duitsland. Bij denktank CEPS een online debat over wat de EU kan doen in het licht van de Russische manoeuvres rond Oekraïne.

• De Franse president Emmanuel Macron en voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie lichten woensdag tegenover het Europees Parlement de prioriteiten van het Franse EU-voorzitterschap toe.

• Het parlement wisselt woensdag verder van gedachten met vicevoorzitter Margrethe Vestager van de Commissie over het EU-beleid voor digitale diensten (lees dit artikel van FD-correspondent Mathijs Schiffers).

• Het Hof van Justitie van EU krijgt donderdag een advies over een Roemeense vraag over hoe het Roemeens recht zich verhoudt met het Europees recht.

Meer lezen (en luisteren)?

Silvio of toch Mario? Terwijl rechts Italië de kandidatuur van Silvio Berlusconi (85) voor het presidentschap omarmt, vraagt publicist Adam Tooze zich af of Mario Draghi Italië echt kan veranderen. Lees ook deze oude aflevering van Europamania nog eens.

Inflatie Directielid Isabel Schnabel van de Europese Centrale Bank legt de Süddeutsche Zeitung nog eens uit hoe het zit met de geldontwaarding en hoe lang de huidige trend aanhoudt.

Toekomst Café Europa, de podcast van Haagsch College, gaat dit keer over de conferentie voor de toekomst van Europa. Met David van Reybrouck en Mathieu Segers (die dinsdag in het Huis van de Europese Geschiedenis een voordracht houdt over de Europese integratie).

Suprematie China is voorloper bij de zelfrijdende auto. Autoland Duitsland kan maar beter samenwerken, vindt specialist Ferdinand Dudenhöffer. Porsche zet ondertussen in op e-auto's.

Stemlokkertje Hongarije gaat op 3 april naar de stembus. Om de stemming goed te houden, bevriest premier Viktor Orbán de prijs van voedingsmiddelen.

FD Europamania wordt geschreven doorHan Dirk Hekking. Volg ook deFD-BrusselaarsRia Cats enMathijs Schiffers. Heb je opmerkingen of nieuws? Laat het weten via feedback@fd.nl.